Bijzondere gebouwen en monumenten

’t Zeepaert

Wijnstraat 113

De gevel van ’t Zeepaert dateert uit 1495 en is de oudste zichtbare gevel van Dordrecht. Hij is opgetrokken uit zware blokken Naamse steen, een natuursteen uit de buurt van het Belgische Namen.

• Op deze plek stond rond 1300 al een stenen huis.
• In 1583 woonde hier een zeepzieder. De zeep werd waarschijnlijk op het achtererf gemaakt, dat later een brouwerij werd.
• Binnen zitten nog een houtskelet en een beschilderd eikenhouten plafond.
• Vereniging Hendrick de Keyser kocht het huis in 1996 en restaureerde het van 2001 tot 2004.
• Let op: het is de oudste gevel, niet per se het oudste gebouw. Achter veel jongere gevels in Dordrecht schuilen nog oudere huizen. Bouwhistorici sporen die op door het hout van balken en kappen te dateren.

Pakhuis Stokholm

Wolwevershaven 30

Een van de indrukwekkendste pakhuizen van de stad. Boven de zolderramen staat het jaartal MDCCXXX: 1730. De achtergevels rijzen direct op uit het water van de Oude Maas.

• Het gebouw heet naar zijn bouwer, de koopman Johan Anthony Bruijn, die in Stockholm geboren was.
• Het begon als suikerraffinaderij, met zes koperen pannen: veel voor die tijd. Het werd geen succes. Bruijn ging binnen een paar jaar failliet.
• Later diende het als pakhuis, onder meer voor meekrap en graan.
• In 1962-1963 werd het gerestaureerd. Nu zitten er kantoren in.
• Voor de deur ligt vaak de stoomsleepboot Pieter Boele, die in de Wolwevershaven zijn thuishaven heeft.

Bergen in Noorwegen

Schrijversstraat 16-18

Een pand met een naam die je niet in Dordrecht verwacht. Aan de gevel hangt een bord met de tekst BERGEN IN NOORWEGEN, met daarnaast wapenschilden: drie van de oorspronkelijke vijf zijn er nog.

• Het was oorspronkelijk een dubbel pakhuis.
• Vanaf 1904 was het het ketelhuis van de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek Bouvy, die van 1848 tot 1926 aan de Kuipershaven zat. De fabriek maakte onder meer ruiten, spiegels, gebogen glas en glas-in-loodramen.
• Na een brand kreeg het pand in 1922 een nieuwe voorgevel en een mansardekap.
• Vanaf 1929 zat er een drukkerij in. In de tuin staat nog een stuk van de oude fabrieksschoorsteen.
• Het is een gemeentelijk monument. Waar de naam precies vandaan komt, vertelt de gevel niet. Een mooi raadsel om zelf uit te zoeken.

Het station

Stationsplein 1

Wie met de trein aankomt, stapt meteen een rijksmonument binnen. Het station opende op 1 januari 1872, voor de spoorlijn van Rotterdam naar Antwerpen.

• Het gebouw is maar liefst 108 meter lang en loopt evenwijdig aan het spoor.
• Het werd gebouwd in rondbogenstijl, met rode baksteen, ronde vensters en een klok in het fronton boven de ingang.
• De stationshal met de loketten is grotendeels nog origineel, met tegellambriseringen en pilasters.
• Ook de ijzeren perronkap uit 1900 is een apart rijksmonument.

Het stadhuis

Stadhuisplein 1

Het stadhuis staat bijzonder: dwars over de Voorstraathaven. Het begon in de 14e eeuw als lakenhal, een handelshal voor laken.

• Aan de havenkant zie je nog gotische bogen uit de 14e eeuw.
• De leeuwen bij de trap zijn in 1841 gegoten.
• In de toren hangen klokken uit 1449 en 1514.
• Sinds 1975 zit het gemeentebestuur in het Stadskantoor. Het stadhuis wordt nu vooral gebruikt voor evenementen en ontvangsten.

De Groothoofdspoort

Groothoofd

De bekendste stadspoort van Dordrecht, op de plek waar de Merwede, de Oude Maas en de Noord samenkomen.

• De gevels zijn uit 1618, de koepeltoren kwam er in 1692 bij.
• Aan de rivierkant zie je de Dordtse Maagd in de Hollandse Tuin, gemaakt door Gillis Huppe. Om haar heen zitten vijftien stadswapens, en zelf houdt ze het wapen van Dordrecht vast: samen zestien steden die in de Tachtigjarige Oorlog in opstand kwamen.
• Het Latijnse opschrift zegt dat eendracht en vrede de beste verdediging van een stad zijn.

Vereniging Hendrick de Keyser

Monumenten die bewoond blijven

Vereniging Hendrick de Keyser werd in 1918 opgericht en is vernoemd naar de Amsterdamse bouwmeester en beeldhouwer Hendrick de Keyser (1565-1621). De vereniging koopt bijzondere historische huizen, restaureert ze zorgvuldig en verhuurt ze weer, zodat ze bewoond blijven.

In Dordrecht bezit de vereniging een flink aantal panden. Kijk bij deze huizen goed naar de gevels:

• ’t Zeepaert, Wijnstraat 113: de oudste zichtbare gevel van de stad (1495).
• De Onbeschaamde, Wijnstraat 123: rond 1650 ontworpen door Pieter Post voor burgemeester Abraham van Beveren. De naam komt van het blote engeltje in het fronton.
• In Beverenburch, Wijnstraat 127: uit 1556, met een vroege renaissancegevel van witte Belgische steen.
• Huis Rodenburch, Wijnstraat 153: ooit een herberg waar de graven van Holland logeerden, later een pandjeshuis. In 1766 kreeg het een rococogevel.
• Wijnstraat 124-128: een trapgevel van het Dordtse type.
• Het Meevat, Kuipershaven 41: gebouwd rond 1700 voor de spijkerhandelaar Huybert Borret en eerst ‘Het Spijckervat’ genoemd. Vanaf 1906 zat er een parapluiefabriek in.
• Voorstraat 173: in 1609 herbouwd. Rond 1950 bijna gesloopt, maar gered door Vereniging Oud-Dordrecht.
• Grotekerksbuurt 54 en 56: twee huizen aan de oude haven. In 1557 woonde hier al een schipper.
• De meeste huizen worden bewoond. Bekijk ze dus vanaf de straat.
• Tip: de vereniging organiseert geregeld een stadswandeling door Dordrecht. Kijk in de agenda van Hendrick de Keyser.